بسمه تعالی
وزارت علوم وتحقیقات کشاورزی
دانشگاه خلیج فارس
دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی
موضوع : سدروس
استاد مربوطه: مهندس عبدی
تهیه کننده: الهام جوکار
بهار 89
سدروس
سدروس یکی از گونه های کاج است . برگها به صورت دسته ای ، مجتمع، پایا،فلس های مخروط نازک ،فشرده و با رسیدن مخروط از آنه جدا شده و می افتند.
گونه های معروف سدروس:
سدروس لیبانیکا cedrus libanica
سدروس دئودرا cedrus deodora
سدروس آتلانتیکا cedrus atlantica
سدر اطلس
Cedrus atlantica
Atlas cedr
Pinaceae
Northen africa
خصوصیات گیاهی :
ارتفاع: 9-30 متر قطر تاج:9-18 متر
درختی است هرمی شکل ، گسترده و منظم دارای حالت رشد باز و شاخه های افراشته و افقی . انتهای شاخه اصلی متراکم است. پوست تنه خشن و برنگ قهوه ای تیره است.
برگها: برنگ سبز مایل به آبی ، کوتاه و سوزنی شکل بطول 2-2.5 سانتیمتر میباشد. واریته ی glauca دارای برگ های آبی روشن است.
میوه: مخروط هایی به طول 5-7.5 سانتیمتر که مسطح یا در قسمت فوقانی مقعر هستند. دو سال طول میکشد تا به بلوغ برسند.
سیستم ریشه ای: عمقی سرعت رشد: بسیار کند
نیازهای طبیعی :
آب وهوا: گرما وسرما و حتی انجماد طولانی مدت را تحمل می کند.
خاک: خاک لومی یا رسی با زهکشی خوب ار ترجیح می دهد. خاک های مردابی را تحمل نمی کند.
تابش مستقیم آفتاب ، باد را تحمل می کند.
نگه داری :
هرس : نیازی به هرس ندارد.
تغذیه : تغذیه خاصی را لازم نیست.
آبیاری: ماهی یکبار آبیاری عمقی نمایید. زهکش خوب ضروری است.
آفات وبیماری ها: نسبتا عاری از هر دو لست.
جنبه های زیبایی: حالت رشد ، برگ ( واریته ی glauca که سوزن ها آبی رنگ سبز کلمی هستند).
کاربرد: درختی است بسیار بزرگ وهرمی شکل با حالت رشد باز، دارای شاخه هایی که با الگوهای منظم و دقیق آرایش یافته اند. این درختان معمولا در جوانی بسیار ظریف و باریک بوده ، ظاهرآنها بطور گمراه کننده ای شکننده است احتمالا به همین دلیل نیز اندازه نهایی درخت دست کم گرفته شده و معمولا در باغهای کوچک کاشته میشود که امکان رشد کامل برای آن وجود ندارد. Cedrus atlantica glauca یا سدر اطلس آبی واریته ی بسیار زیبایی است . هر دو این درخت ها بسیار مقاومند.
سدر لبنان
Cedruas libani
Pinaceae
سدر لبنان آنقدر شبیه به cedrus atlantica است که برای یک فرد عادی تمایز این دو مشکل میباشد. هر دو اسپس دارای نیازهای طبیعی و پرورشی یکسان بوده ، به مقاصد مشابه در طراحی فضای سبز بکار میروند.
سدرلبنانی تنها زمانی که به سن چند صد سالگی برسد تولید طرح های زیبای معروفی را میکندکه در نقاشی ها و طرح های رسم شده از آن دیده میشوند.
Cedrus deodara
Deodar cedar
Pinaceae
Himalayas
خصوصیات گیاهی:
ارتفاع: 15-30 متر قطر تاج پوششی: 12-18متر
درختی است بزرگ، متراکم و منظم دارای شاخه های افراشته و افقی که در جوانی در قسمت انتها آویخته است، با بالا رفتن سن ، شاخه ها چوبی تر میشوند. پوست تنه قهوه ای ، در درختان کهن شدیدا شیار دار ، در درختان جوان خاکستری رنگ و صیقلی است.
برگ: برگهای آن سبز درخشان ، زرد ، سبز یا سبز مایل به آبی ، به طول 5-2.5 سانتیمتر ، سخت و سوزن مانند بوده ، بطور متراکم برروی شاخه ها آرایش یافته اند.
میوه ک مخروط هایی که در قسمت بالا مدور و 12.5-7 سانتیمتر درازا و 6.5 سانتیمتر پهنا داشته و دو سال طول میکشد تا کامل شوند.
سیستم ریشه ای : عمقی سرعت رشد: سریع
نیاز های طبیعی
آب و هوا : گرما و تا حدودی سرما را تحمل می نماید اما به سرمای زیاد یا یخبندان طولانی مدت حساس است.
خاک: خاک رسی یا لومی با زهکشی خوب را ترجیح میدهد. خاک های مردابی را تحمل نمیکند . به خشکی مقاوم است.
تابش مستقیم آفتاب ، باد را تحمل میکند.
نگهداری
هرس: نیازی به هرس ندارد.
تغذیه : نیاز به تغذیه ی خاصی ندارد
آبیاری : ماهانه آبیاری عمقی نمائئد. زهکش خوب ضروری است.
آفات و بیماریها: نسبتا عاری از هر دو است.
جنبه های زیبایی: حالت رشد
کاربرد: چمنزار ، بادشکن ، تک درخت
درخت در جوانی هرمی شکل است ، با حالت رشد متراکم و شاخه های گسترده است که نوک انها بطور نا خوشایندی به سمت پایین تمایل پیدا میکند . با بالا ذرفتن سن درخت ، شاخه ها حالت آویخته ی خود را از دست می دهند و ظاهرا مطبقی پیدا می کند ولی فرم باز ونا منظم بین شاخه ها ، اتا حدودی نظم درخت را کاهش می دهد. رنگ برگها لز سبز درخشان تا سبز/زرد متغیر بوده و بطور متراکم روی شاخه ها قرار گرفته اند.
این درخت مانند سدر اطلس نیاز به فضای زیادی برای رشد دارد ، تنها برای کاشت در باغ های بزرگ مفید است. مقاومت آن به اندازه سدر اطلس نیست ، اما تا حدودی سرما را تحمل می نماید.
شاخه هاي اين درخت حالت طبقه طبقه دارند و به همين دليل بسياري از افراد آن را با كاج مطبق اشتباه مي گيرند .
یکی از گونه های مورد استفاده در جنگل کاری در شمال کشور ، سدروس دئودرا بوده که بذر آن را در موسسات تحقیقات و جنگل ومراتع در سال 1349 با هدف بررسی های سازگاری وارد و در ایستگاه تحقیقات جنگل و مراتع پاسند
کشت نمود.
این مجموعه از 17 سالگی شروع به بذردهی کرده و به عنوان اصلی ترین منبع تولید بذر سدروس در سطح منطقه مورد استفاده قرار میگیرد به رغم بذردهی فراوان و سالانه ، تولید نهال آن با چالش های زیادی همراه است.
گرچه گفته می شود که بذر های تازه جمع آوری شده برای جوانه زنی مشکلی ندارد.اما زمان کاشت بذر سدروس در اروپا اوایل فروردین و در شمال ایران اواسط اسفند ماست.
باید توجه داشت که نگهداری چند ماهه ی بذر سدروس حتی در سردخانه هم قدرت جوانه زنی بذر می کاهد.
نتیجه ی یک بررسی در ارتفاع 2050 متری نشان داد که میزان جوانه زنی بذر سدروس با افزایش عمق کاشت از 5 به 10 میلی متر ، از 45 به 75 درصد افزایش و دوره جوانه زنی از 41 روز به 35 روز کاهش می یابد.
اما با افزایش عمق کاشت بیش از 10 میلی متر باعث کاهش میزان جوانه زنی بذر گردید.
در ایران با توجه به تحقیقاتی نشان دادند که بهترین تاریخ کشت بذر سدروس دئودرا 15 اسفند است که با افزایش یا کاهش دامنه ی تاریخ کشت به سمت پاییزو بهار قدرت جوانه زنی کاهش می یابد.
تکثیر سدروس:
سدروس هم از طریق بذر و هم از طریق قلمه می تواند افزایش یابد.
برای تکثیر از طریق بذر مخروط سدروس را 48 ساعت در آب خيس مي کنند بدين وسيله بذر از مخروط جدا مي شود سپس مختصري بذر را خشک مي نمايند آنگاه براي کاشت آماده مي شود.
بهتر است قبل از کاشت بذر در داخل مخروط باقي بماند
قوه ی نامیه ی بذر سدروس برای گونه های مختلف ،
متفاوت است و به شرح زیر می باشد:
سدروس آتلانتیکا 52 درصد
سدروس دئودرا 72 درصد
سدروس لیبانیکا 48 درصد
انجام پیوند هم امکان پذیر است
منابع:
1-راهنماي انتخاب و داشت درختان زينتي در فضاي سبز/تاليف غزاله روحاني-تهران : آييژ، 1384
2-درختان ودرختچه هاي سودمند و قابل كشت در ايران / تاليف فاطمه آقابيگي –اصفهان –انتشارات فلاحت ايران
3-پروژه اي از موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كه درسال 1384 در شمال برروي سدروس دئودرا انجام گرفته بود.
4-جنگلها، درختان و درختچه هاي ايران/ حبيب الله ثابتي –يزد- انتشارات دانشگاه يزد
5- ترجمه ي مقاله هايي از www.google.com
6- مشخصات علمي وكاربردي گونه هاي درختي ايران وجهان –محبوبه خاتم ساز و ميرعبادي –تهران –انتشارات موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع -1364
هر کاری که انسان باورش این است که نسبت به آن ضعیف است نمی تواند آن کار را انجام بدهد... هر کشوری که اعتقادش این باشد که خودش نمی تواند صنعتی را ایجاد کند، این ملت محکوم به این است که تا آخر نتواند، و این اساس نقشه هایی بوده است که برای ملل ضعیف دنیا قدرت های بزرگ کشیده اند. "امام خمینی (ره)"